Strona główna
Budownictwo
Tutaj jesteś

Sążeń – co to za miara, ile to, kiedy używana?

19 lutego 2024 sążeń ile to

Do naszych czasów dociera wiele starych jednostek miary, które choć nie są już oficjalnie stosowane, wciąż pamiętane są przez starsze pokolenia i często używane w przysłowiach czy potocznej mowie. Jedną z nich jest sążeń, o którym będzie mowa w niniejszym artykule.

Co to jest sążeń?

Sążeń to stara jednostka długości, która była używana w wielu krajach Europy Wschodniej, w tym Polsce, Litwie oraz Rosji. Wymiary sążnia różniły się w zależności od kraju i epoki.

Jakie były wartości sążnia w różnych państwach?

Sążeń jest jednostką długości, która różniła się w zależności od kraju. W Polsce sążeń (lub inaczej siąg) zmieniał się na przestrzeni lat. Wartość jednego sążnia w zaokrągleniu do jednej cyfry znaczącej wynosi około dwóch metrów (2 m)​​. W systemie „nowopolskim” ustanowionym w 1818 roku, 1 sążeń równał się 1.728 metrom (około 1.89 jarda)​​. Natomiast według konstytucji z 1764 roku, tzw. sążeń staropolski, miał długość 1.787 metra​​.

Historia jednostki miary sążeń

Pochodzenie sążnia

Termin „sążeń” wywodzi się prawdopodobnie od słowa „sąg” w staropolskim, co oznaczało „odległość”. Sążeń jest jednym z najstarszych systemów miar, które były używane na terenie Polski. W średniowieczu, a także w późniejszych wiekach, używano go do mierzenia szerokości rzek, długości pól uprawnych, a nawet wysokości budynków.

Zastosowanie sążnia w historii

Sążeń bywał jednym z podstawowych narzędzi pomiarowych w procesie budowy. Znajdował zastosowanie zarówno przy wznoszeniu budowli sakralnych, jak i mieszkalnych. Wykorzystywany był między innymi do określania rzeczywistej wielkości planowanych obiektów, co umożliwiało przenoszenie detali z projektu na plac budowy. Dużą popularnością cieszył się również w rolnictwie, pomagając określić powierzchnię pól uprawnych czy pastwisk.

Dlaczego sążeń przestał być używany?

Jednostka ta przestała być używana z powodu standaryzacji systemu miar, która nastąpiła po rewolucji francuskiej. System metryczny, który funkcjonuje do dzisiaj, okazał się łatwiejszy w użyciu i prostszy do konwersji – tak w naukach ścisłych, jak i w codziennym życiu. Tym samym, sążeń, podobnie jak wiele innych dawniej używanych jednostek miar, przestał być oficjalnie stosowany.

Podział sążnia

Sążeń dzielił się na mniejsze jednostki podobnie jak dzisiaj metr na centymetry czy milimetry. W Polsce były to łokcie i stopa. Każdy sążeń zawierał trzy łokcie, zaś każdy łokieć składał się z dwóch stóp. Takie precyzyjne podziały były bardzo praktyczne przy budowie czy planowaniu ziemi.

Zastosowanie sążnia w różnych dziedzinach

Sążeń w architekturze

Sążeń był jednostką powszechnie używaną w architekturze, szczególnie w okresie budowy wielu znamienitych polskich monumentów. Dzięki precyzyjnym podziałom jednostki, można było z łatwością przeliczyć planowane wymiary na rzeczywiste.

Sążeń w nawigacji

W nawigacji sążeń wykorzystywany był do określenia głębokości wód czy szerokości rzek, co było kluczowe dla bezpiecznej i efektywnej nawigacji, zwłaszcza w czasach, kiedy technologia nie była jeszcze na tyle zaawansowana, by oferować precyzyjne narzędzia pomiarowe.

Czy sążeń jest jednostką legalną?

Chociaż sążeń nie jest już stosowany jako oficjalna jednostka miary, nie jest też prawnie zabroniony. Można więc go używać w prywatnej komunikacji czy podczas opisywania historycznych kontekstów. W oficjalnych dokumentach i naukach ścisłych zdecydowanie dominuje system metryczny.

Porównanie sążnia do innych jednostek miary

Porównując sążeń do innych starych jednostek miary, można zauważyć, że miał podobną wartość do dawnego angielskiego yarda czy niemieckiego łokcia. Wszystkie te jednostki powstały w okresie, gdy nie było jeszcze globalnego standardu jednostek miar, co sprawiało, że różnice były nie tylko między krajami, ale i między regionami. Wynikało to z naturalnej ewolucji systemów miar, biorącej pod uwagę zarówno potrzeby praktyczne, jak i zwyczaje lokalne.

chodnik do domu

Redakcja elbudowa.com.pl

Redakcja Elbudowa.com.pl to grupa specjalistów z zakresu budownictwa oraz domu. W naszych artykułach znajdziesz także wiele innych tematów, które opierają się na naszym wieloletnim doświadczeniu.

MOŻE CIĘ RÓWNIEŻ ZAINTERESOWAĆ

Panele czy płytki podłogowe
Co warto wiedzieć przed wybraniem ogrodzenia na działkę?
nowoczesne dachy

Jesteś zainteresowany reklamą?

nowoczesne dachy