Co to jest taras?

Planujesz przydomową strefę relaksu i zastanawiasz się, co to jest taras i czym różni się od balkonu czy tarasu wentylowanego? W tym tekście poznasz najważniejsze informacje, które ułatwią podjęcie dobrych decyzji projektowych. Zobacz, z czego zbudowany jest taras, gdzie możesz go zaplanować i jakie rozwiązania sprawdzają się w nowoczesnych domach.

Co to jest taras w świetle prawa i języka potocznego?

W polskim prawie budowlanym taras traktowany jest jako część zagospodarowania terenu przynależnego do budynku mieszkalnego. Łączy się funkcjonalnie z domem i poprawia jego walory użytkowe. Z punktu widzenia przepisów to nie jest wolno stojąca altana ani lekka konstrukcja na słupkach, ale element powiązany z bryłą budynku i jego obsługą.

W ujęciu potocznym taras to po prostu odkryta, płaska część budynku, na której można przebywać na zewnątrz. Najczęściej znajduje się na parterze, na piętrze lub na płaskim dachu i jest otoczony balustradą. Słowniki języka polskiego opisują go też jako rodzaj dużego balkonu, często połączonego schodami z ogrodem lub podwórzem.

Taras to zewnętrzny podest połączony z budynkiem, który umożliwia odpoczynek, poszerza przestrzeń mieszkalną i ułatwia komunikację z ogrodem.

Ważne jest odróżnienie tarasu od wolno stojących obiektów ogrodowych. Drewniana konstrukcja z ażurowymi ścianami, która nie ma trwałego związku z budynkiem, będzie altaną, a nie tarasem. Takie rozstrzygnięcia potwierdza orzecznictwo, między innymi wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 stycznia 2017 r. (II OSK 1220/15).

Z przepisów wynika również, że taras traktuje się podobnie jak balkon, schody zewnętrzne czy rampę. Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych określa minimalną odległość tarasu od granicy działki budowlanej, co trzeba brać pod uwagę przy projektowaniu domu na wąskiej parceli.

Czym taras różni się od balkonu?

W życiu codziennym wiele osób używa słów taras i balkon zamiennie. Jeśli jednak planujesz budowę albo zakup nieruchomości, warto znać różnice konstrukcyjne i użytkowe. Od nich zależy wielkość przestrzeni zewnętrznej, sposób jej zaprojektowania oraz koszty wykonania.

Taras kojarzy się zazwyczaj z domem jednorodzinnym i ogrodem, balkon z kolei z mieszkaniem w budynku wielorodzinnym. Te skojarzenia nie zawsze są już aktualne, bo tarasy pojawiają się także na dachach i piętrach bloków czy apartamentowców, ale pomagają zrozumieć ogólną różnicę.

Jak zbudowany jest taras?

Taras to zewnętrzny podest przylegający z jednej strony do ściany budynku. Najczęściej spoczywa na gruncie albo na osobnej konstrukcji opartej na fundamentach. Dzięki temu może mieć dużą powierzchnię i wytrzymać spore obciążenia, na przykład komplet ciężkich mebli ogrodowych, donice z ziemią czy grill.

Bardzo często taras traktuje się jako przedłużenie salonu. Szerokie okno tarasowe prowadzi bezpośrednio na zewnętrzną podłogę, która bywa wykończona płytkami gresowymi, deską kompozytową lub drewnem. Taka forma pozwala stworzyć spójną strefę dzienną, w której część funkcji przenosi się w sezonie na zewnątrz.

Jak zbudowany jest balkon?

Balkon to nadwieszony element architektoniczny wysunięty poza bryłę budynku. Zazwyczaj ma kształt prostokąta i znajduje się na wyższych kondygnacjach. Konstrukcyjnie opiera się na płycie żelbetowej zakotwionej w stropie, czasem dodatkowo wspierają go słupy lub wsporniki stalowe.

Z racji ograniczonych możliwości nośnych i wymagań projektowych balkon ma zwykle mniejszą powierzchnię niż taras. Daje kontakt ze świeżym powietrzem, ale nie zapewnia takiej swobody aranżacyjnej jak duży taras naziemny. W blokach często spotyka się też loggie, czyli balkony cofnięte w głąb bryły, z trzech stron otoczone ścianami, zwykle z zadaszeniem.

Taras a balkon – różnice użytkowe

Przy wyborze między tarasem a balkonem warto przeanalizować ich codzienne zastosowanie. Taras na parterze zapewnia naturalne połączenie domu z ogrodem. Można z niego bezpośrednio zejść na trawnik, urządzić letnią jadalnię, strefę wypoczynkową, a nawet mały plac zabaw. Powierzchnia bywa na tyle duża, że pozwala swobodnie rozstawić meble, donice i dodatki.

Balkon, nawet przestronny, częściej pełni rolę niewielkiego aneksu na świeżym powietrzu. Dobrze sprawdza się jako miejsce na poranną kawę, suszenie prania czy mini ogródek w donicach. Dostęp do ogrodu jest tu ograniczony, bo po wyjściu na balkon wciąż pozostajesz na wyższej kondygnacji. Z drugiej strony balkon bywa jedyną szansą na prywatną przestrzeń zewnętrzną w mieszkaniu w centrum miasta.

Co to jest taras wentylowany?

W nowoczesnym budownictwie coraz częściej pojawia się pojęcie tarasu wentylowanego. To odmiana tarasu, w której płyty nawierzchniowe nie są przyklejone do podłoża, lecz spoczywają na regulowanych wspornikach. Między gresem a warstwą konstrukcyjną powstaje pustka powietrzna o wysokości od kilku do nawet 120 cm.

Ta pozornie prosta zmiana wprowadza zupełnie inny sposób pracy całej konstrukcji. Woda opadowa przepływa przez szczeliny między płytkami, trafia na warstwę hydroizolacyjną i jest odprowadzana do wpustów. Płyty gresowe nie mają bezpośredniego kontaktu z wilgotnym podłożem i są lepiej chronione przed mrozem oraz uszkodzeniami.

Jak zbudowany jest taras wentylowany?

Typowy taras wentylowany składa się z kilku warstw. Najpierw przygotowuje się stabilne podłoże, na przykład żelbetową płytę lub podbudowę na gruncie. Na niej układa się hydroizolację, która ma zatrzymać wodę i ochronić konstrukcję nośną. Na tej warstwie stawia się regulowane wsporniki z tworzywa sztucznego lub materiałów odpornych na korozję.

Na wspornikach układa się płyty tarasowe, najczęściej gresowe o grubości 2 cm. Pomiędzy nimi pozostają wąskie szczeliny, przez które swobodnie spływa woda. Cały system działa bez użycia zapraw klejowych ani fug, co ułatwia demontaż pojedynczych elementów i serwis instalacji ukrytych pod spodem.

Jakie zalety ma taras wentylowany?

Technologia tarasu na wspornikach rozwiązuje wiele problemów, z którymi zmagają się tradycyjne tarasy klejone na zaprawie. Najważniejsze korzyści dotyczą gospodarki wodą, trwałości nawierzchni i wygody montażu. To właśnie dlatego rozwiązanie to tak szybko zyskało popularność na balkonach, dachach i tarasach nad garażami.

Do najczęściej wymienianych zalet należą między innymi:

• brak zastoin wodnych na powierzchni tarasu i sprawne odprowadzanie opadów,
• ochrona przed mrozem dzięki oddzieleniu płyt od wilgotnego podłoża,
• swobodna cyrkulacja powietrza pod posadzką, która ułatwia wysychanie konstrukcji,
• możliwość ukrycia kabli, przewodów oświetleniowych oraz rur instalacji nawadniających.

Tego typu system skraca też czas prac, bo nie trzeba rozrabiać zapraw ani wykonywać fug. W razie uszkodzenia pojedynczej płyty wystarczy ją zdjąć z podkładek i zamienić na nową. W codziennym użytkowaniu wygodna okazuje się łatwość czyszczenia gresu tarasowego. Często wystarcza woda, a przy dobrej klasie ścieralności i antypoślizgowości powierzchnia zachowuje estetykę przez lata.

Jakie wady może mieć taras wentylowany?

Każde rozwiązanie konstrukcyjne ma też słabsze strony. W tarasach wentylowanych problemy pojawiają się najczęściej wtedy, gdy oszczędza się na właściwych wspornikach lub zaniedbuje przygotowanie podłoża. Niewłaściwy dobór elementów nośnych może prowadzić do uginania się płyt albo ich zapadania.

Pęknięcia płyt tarasowych wynikają najczęściej z punktowych uderzeń albo zbyt małej liczby podpór. Dobrym rozwiązaniem bywa dodatkowe podparcie płyty na środku, co rozkłada obciążenia i amortyzuje wstrząsy. Ryzyko zapadania rośnie przy podkładkach z gwintem regulacyjnym, które z czasem potrafią się osunąć. Stabilniejsze są wsporniki w stałej odlanej formie bez ruchomych elementów.

Jakie materiały i płytki wybrać na taras?

Taras, niezależnie od tego, czy jest wentylowany czy tradycyjny, pracuje w wymagających warunkach. Materiały muszą znosić mróz, wodę, promieniowanie UV i intensywne użytkowanie. Dlatego tak dużą popularność zdobył gres zewnętrzny o grubości 2 cm, łączący odporność z dużą liczbą wzorów.

Dobre płytki tarasowe powinny mieć niską nasiąkliwość, wysoką klasę antypoślizgowości oraz odporność na ścieranie. Przykładowo płyty klasy PEI 4 oraz antypoślizgowości R11 dobrze radzą sobie z zarysowaniami i zapewniają bezpieczne poruszanie się nawet po mokrej powierzchni. Rektyfikowane krawędzie z tolerancją rzędu +/- 0,3 mm ułatwiają równe ułożenie płyt i nadają całości estetyczny wygląd.

Jak dobrać format i wzór płyt?

Wielkość płytek wpływa zarówno na efekt wizualny, jak i tempo pracy. Popularnym wyborem są płyty 60×60 cm, które dobrze pasują do systemów na wspornikach i pozwalają na sprawny montaż. Większe formaty tworzą spokojne, nowoczesne powierzchnie, mniejsze sprzyjają bardziej złożonym wzorom i łatwiejszemu dopasowaniu do skomplikowanych kształtów tarasu.

Pod kątem estetycznym warto szukać kolekcji dopasowanych do stylu domu i ogrodu. Dużym zainteresowaniem cieszą się gresy imitujące drewno, kamień naturalny oraz beton. Można znaleźć też płyty z motywami geometrycznymi, które wprowadzają odrobinę dekoracyjnego charakteru na nowoczesny taras. Dobrym pomysłem bywa zastosowanie tego samego wzoru również na podjeździe czy ścieżkach, na przykład w wersji o grubości 3 cm.

Czy warto rozważyć inne materiały?

Alternatywą dla gresu są deski kompozytowe. Łączą wygląd drewna z odpornością tworzyw sztucznych, nie wymagają olejowania i są odporne na wilgoć. Sprawdzają się zwłaszcza tam, gdzie priorytetem jest ciepły, naturalny efekt pod stopami i minimalna konserwacja.

Na tarasach naziemnych nadal spotyka się też drewno egzotyczne lub dobrze impregnowane gatunki rodzime. Dają przyjemne odczucie podczas chodzenia boso, ale wymagają regularnej pielęgnacji. Gładki beton architektoniczny będzie z kolei dobrym wyborem dla miłośników minimalizmu, zwłaszcza w połączeniu z prostarnikową bryłą domu.

Gdzie najlepiej zaplanować taras i jak go wkomponować w ogród?

Projekt tarasu warto wpisać w ogólny plan zagospodarowania działki. Liczy się nie tylko miejsce wyjścia z domu, ale też nasłonecznienie, widok i komunikacja z innymi częściami ogrodu. Dobrze zaplanowana przestrzeń tarasowa sprawia, że częściej korzystasz z zewnętrznej strefy, bo jest po prostu wygodna.

Tarasy naziemne przy salonie to najczęstszy wybór w domach jednorodzinnych. System wentylowany sprawdzi się natomiast szczególnie w miejscach o ograniczonej możliwości ingerencji w konstrukcję, takich jak dachy nad garażami, stropodachy czy balkony w budynkach wielorodzinnych. W miastach technologia na wspornikach ułatwia też prowadzenie pod tarasem instalacji bez głębokiego przekopywania terenu.

Przy planowaniu funkcji tarasu przydaje się krótkie zestawienie, które porównuje najczęściej stosowane materiały i ich cechy użytkowe:

Przy kształtowaniu samego tarasu warto przemyśleć, jak domownicy będą poruszać się między wnętrzem, ogrodem a innymi strefami zewnętrznymi. Od tego zależy lokalizacja schodów, szerokość przejść oraz sposób ustawienia mebli. W ogrodach naturalistycznych dobrze zadziała gres imitujący drewno czy kamień. W minimalistycznych aranżacjach bryły z betonu i duże formaty płyt tworzą uporządkowane, nowoczesne tło.

Starannie zaprojektowany taras łączy funkcję komunikacji, wypoczynku i reprezentacyjnej wizytówki domu, dlatego warto poświęcić czas na dopasowanie materiałów i konstrukcji do całej posesji.